KIYI SELLERİ 2030’DAN İTİBAREN ARTACAK

NASA’nın Deniz Seviyesindeki Değişimlerle İlgilenen bölümünden iki yazar Nature Dergisinde Yer Alan Araştırmada 2030 yılından sonra ayın eksenindeki değişimler nedeni ile 1o yıl süre ile kıyı sellerinde yüksek bir artış olacağını belirtiyorlar. Araştırmaya göre 18.6 yıllık ay döngüsünün yarısı, yüksek gelgitlerin deniz seviyesinin yükselmesi üzerindeki etkisine karşı koyuyor, diğer yarısı ise etkiyi arttırıyor Ay şu anda döngüsünün gelgiti artıran kısmında. Ve bu nedenle Başta ABD olmak üzere 2030’lardan itibaren kıyı bölgelerinin hepsinde-ABD’de Alaska’nın da olduğu Kuzey kısımlar hariç kıyıların daha fazla taşkınlara maruz kalacağını belirtiyorlar.

Rahatsız edici sel veya güneşli gün seli olarak da adlandırılan yüksek gelgit selleri, ABD Atlantik ve Körfez kıyılarındaki birçok şehirde zaten bilinen bir sorundur. Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA) 2019’da bu tür toplam 600’den fazla sel bildirdi. Bununla birlikte Taşkınların bilinen tüm okyanus ve astronomik nedenlerini hesaba katan ilk çalışmaya göre 2030’ların ortalarından başlayarak yükselen deniz seviyelerinin bir ay döngüsü ile eş zamanlı hale gelmesi ABD’nin dört bir yanındaki kıyı şehirlerinin sel sayılarında on yıllık dramatik artışlara başlamasına neden olacak. Hawaii Üniversitesi’nden NASA Deniz Seviyesi Değişimi Bilim Ekibi üyeleri tarafından yönetilen yeni çalışma, yüksek gelgitlerin ülke çapında bilinen taşkın eşiklerini daha sık aşacağını gösteriyor. NASA Yöneticisi Bill Nelson, “Deniz seviyesine yakın alçak alanlar, artan sel nedeniyle giderek daha fazla risk altında ve acı çekiyor ve daha da kötüleşecek” dedi.

Ayin Yörüngesindeki Yalpalamalar Gelgitlerin Seviyesini Belirliyor.

Ayın Yerçekimi Kıyı Sellerini Tetikliyor

Nelson “Ay’ın yerçekimi, yükselen deniz seviyeleri ve iklim değişikliğinin birleşimi, kıyı şeritlerimizde ve tüm dünyada kıyı taşkınlarını şiddetlendirmeye devam edecek. NASA’nın Deniz Seviyesi Değişim Ekibi, selden etkilenen çevreye ve insanların geçim kaynaklarına verilen zararı planlayabilmemiz, koruyabilmemiz ve önleyebilmemiz için çok önemli bilgiler sağlıyor.” Hawaii Üniversitesi’nde yardımcı doçent ve bu ay Nature Climate Change’de yayınlanan yeni çalışmanın başyazarı Phil Thompson, zaman içinde birikmiş etkilerin sonucu olacağını söyledi. Thompson, yüksek gelgit taşkınlarının kasırga- fırtına dalgalanmalarına kıyasla az miktarda su içerdiğinden, bunları genel olarak daha az önemli bir sorun olarak görme eğilimi olduğuna dikkat çekti. “Ama ayda 10-15 kez su basarsa, bir işletme otoparkı su altındayken çalışmaya devam edemez. İnsanlar işe gidemedikleri için işlerini kaybedi. Fosseptiklerin sızması bir halk sağlığı sorunu haline geliyor.

19 Yıla Yakın Süren Yalpalama Döngüsü Belirleyici

Bu kadar geniş kıyı şeridindeki şehirler neden bu yüksek sel oranlarını neredeyse aynı anda deneyimlemeye başlayacak? Bunun ana nedeni, Ay’ın yörüngesinde tamamlanması 18.6 yıl süren düzenli bir yalpalamadır. Ay, aslında yörüngesinde bir ‘yalpalama’ yaşar ve bu, 18.6 yıllık ritmik bir döngü içerisinde olur, Dünya’ya göre konumunu hafif biçimde değiştirir. Döngünün yarısı boyunca Ay Dünya’daki gelgitleri bastırır; bu da denizin az yükselmesine ve fazla çekilmesine neden olur. NASA’nın aktardığı kadarıyla, döngünün diğer yarısı söz konusu olduğunda, gelgitlerin gücü artar; daha fazla yükselme ve daha az çekilme meydana gelir. Yüksek gelgitler deniz seviyesini yükseltir ve düşük gelgitler alçaltır. Küresel deniz seviyesinin yükselmesi, yüksek gelgitleri yalnızca bir yöne doğru iter – daha yükseğe. 18.6 yıllık ay döngüsünün yarısı, yüksek gelgitlerin deniz seviyesinin yükselmesi üzerindeki etkisine karşı koyar yükselişi bastırır, diğer yarısı ise etkiyi arttırır. Ay şu anda döngüsünün gelgiti artıran kısmında. Ancak, çoğu ABD kıyı şeridinde deniz seviyeleri yükselmedi ki ay yardımı ile bu yüksek gelgitler düzenli olarak taşma eşiklerini aşarlar. Bir dahaki sefere gelgitleri yükseltmek için döngü geldiğinde farklı bir hikâye olacak. 2030’ların ortalarında. Küresel deniz seviyesinin yükselmesi bir on yıl daha iş başında olacak.

Kıyı Selleri 2030’lardan İtibaren Artacak.

2030’larla Birlikte 10 Yıllık Süreç Başlayacak

Ay döngüsü tarafından büyütülen daha yüksek denizler, neredeyse tüm ABD anakara kıyılarında, Hawaii ve Guam’da sel sayılarında bir sıçramaya neden olacak. Alaska’nınki de dâhil olmak üzere yalnızca uzak kuzey kıyıları, uzun vadeli jeolojik süreçler nedeniyle bu kara alanları arttığı için bir on yıl veya daha uzun süre korunacak. Araştırmacılar, Alaska dışındaki her kıyı ABD eyaletinde ve bölgesinde 89 gelgit göstergesi konumu inceleyerek bu taşma noktalarını sel sayılarında ortaya çıkardılar. NOAA’nın yaygın olarak kullanılan deniz seviyesi yükselme senaryolarını ve taşkın eşiklerini, bu eşiklerin yıllık olarak kaç kez aşıldığını, gelgitleri etkileyen astronomik döngüleri ve El Nino olayları gibi bilinen diğer süreçlerin istatistiksel temsillerini haritalayan yeni bir istatistiksel çerçeve oluşturdular.. Sonuçları 2080’e kadar tahmin ettiler. NASA’nın Güney Kaliforniya’daki Jet Propulsion Laboratuvarı’ndan Ben Hamlington, makalenin ortak yazarı ve aynı zamanda NASA’nın Deniz Seviyesi Değişim Ekibinin lideridir.

Araştırma Kıyı Planlamacıları İçin Hayati Önemde

Yeni çalışmanın bulgularının, daha yüksek gelgit sellerinden ziyade aşırı olaylara hazırlanmaya odaklanabilecek kıyı şehir planlamacıları için hayati bir kaynak olduğunu belirtiyor. Planlama açısından bakıldığında, ne zaman bir artış göreceğimizi bilmek önemlidir” dedi Hamlington. “Bütün etkinliklerinizin belirli bir ayda kümelendiğini veya yılın ikinci yarısında ilkinden daha şiddetli sel yaşayabileceğinizi anlamak yararlı bir bilgidir. Thompson tarafından geliştirilen bir yüksek gelgit aracı, NASA ekibinin deniz seviyesi portalında, karar vericiler ve genel halk için bir kaynak olarak zaten mevcut. (Kaynak: NASA)

Zeen is a next generation WordPress theme. It’s powerful, beautifully designed and comes with everything you need to engage your visitors and increase conversions.

Foto Galeri

Daha Fazla İçerik
ÇEKİRGELER TİREYİ İSTİLA ETTİ
%d blogcu bunu beğendi: