İnsan Kaynaklı Depremler

BAZI DEPREMLERE İNSANLAR NEDEN OLUYOR

Tıpkı doğanın neden olduğu depremler gibi, insan kaynaklı depremler de tehlikeli hatta ölümcül olma potansiyeline sahiptir. Ve jeologlar, bu depremlerin insanlar ve çevre üzerindeki etkilerini yeni yeni anlamaya başlıyorlar. Durham Üniversitesi’nde bir jeofizikçi ve İnsan kaynaklı depremle ile ilgili araştırma üzerinde çalışan Miles Wilson, madencilik projeleri (% 37) ve barajların rezervuarlarında tutulan suların sıkışmasının (% 23) en sık yaşanan yapay depremler olduğunu belirtiyor.

Depremler genellikle büyük ölçüde tahmin edilemez olarak düşünülür-doğada tamamen doğal kuvvetlerden kaynaklı olarak düşünülür – ama bu değişebilir. Tıpkı doğanın neden olduğu depremler gibi, insan kaynaklı depremler de tehlikeli hatta ölümcül olma potansiyeline sahiptir. Seismological Research Letters dergisinde yayınlanan bir çalışmada, son 150 yılda insan faaliyetlerinin depremlere neden olduğu 730 alan belirlendi. İnsanların sismik aktiviteyi etkileyebileceğini uzun zamandır biliyor olsak da, araştırmacılar insan faaliyetinin dünyanın bazı bölgelerinde deprem sayısının net bir şekilde arttırdığı ve büyüklüğü 7,9 olabilen büyük depremlere neden olduğunu keşfettiklerinde şaşırdılar.

Tıpkı doğanın neden olduğu depremler gibi, insan kaynaklı depremler de tehlikeli hatta ölümcül olma potansiyeline sahiptir. Ve jeologlar, bu depremlerin insanlar ve çevre üzerindeki etkilerini yeni yeni anlamaya başlıyorlar.

İşte bildiklerimiz:

Depreme ne tür insan faaliyetleri neden olur?

İnsan kaynaklı depremlerin etkileri, doğa tarafından yaratılanlara benzer olabilir, ancak daha önce çok az veya hiç sismik aktivite olmayan bölgelerde sıklıkla görülür. Doğal depremlerin çoğu, genellikle (ancak sadece bu değil) tektonik plakaların birleştiği yerde bulunan fay hatları boyunca meydana gelir. Ancak insan faaliyetinin tetiklediği depremler, tektonik plakaların uzağın da onların en uçlarında gerçekleşiyor.

Her bir depreme neden olan şey, insan aktivitesinin türüne bağlıdır.

Durham Üniversitesi’nde bir jeofizikçi ve İnsan kaynaklı depremle ile ilgili araştırma üzerinde çalışan Miles Wilson, madencilik projeleri (% 37) ve barajların rezervuarlarında tutulan suların sıkışması (% 23) indüklenen depremlerin en yaygın bildirilen nedenleri olduğunu, ancak hidrolik çatlatma kullanan geleneksel olmayan petrol ve gaz çıkarma projelerinin artık veri tabanına sık sık eklenen bir şey olduğunu söyledi. Wilson “Başarılı herhangi bir hidrolik kırma işlemi, kaya kırıldığı için mikrosismisiteye neden olur. Bu nedenle başarılı bir şekilde hidrolik olarak kırılmış sondaj deliklerinin sayısı ile ilgili mikrosismisite miktarı arasında bir eğilim olacağı açıktır. Daha önemli eğilim, hidrolik olarak çatlamış sondaj delikleri ile alışılmadık derecede büyük depremler arasındaki, büyük olasılıkla önceden var olan jeolojik fayların yeniden aktivasyonuyla ilgili olmasıdır.”

1196 Depremin %23’ü Madencilik Kaynaklı

Bu konuda yapılan çalışmalara göre en son ölçülen 1196 insan kaynaklı depremin %33’ü hidrolik kılıma nedeniyle meydana gelmiş onu %25 ile madencilik izliyor, barajların suyu topladığı rezervuarlardan kaynaklananlar %16 ile üçüncü sırada, petrol doğalgaz, petrol sondajları %11 ila dördüncü sırada %6 ile jeotermal sondajları kaynaklı depremler beşinci sırada, sıvı atık bertarafı %4, nükleer patlamalar %2 nedeni bilinmeyen ama araştırılanlar %1 Belirtilmemiş Petrol ve Gaz / Atık sıvı imhası %1 yeraltı suyu çıkarma % 0.6, derin nüfuzu olan bombalar (sığınak delici vb) % 0.3 inşaatlar % 0.2, karbon yakalama ve tutma tesisleri % 0.2, kontrollü ışın göçü (özellikle kömür madenciliğinde kullanılan görüntüleme teknolojisi sismik dalgalar yollayarak çalışır)

Madencilik doğadan madde çıkarttığı için depremleri tetiklerken, Barajlar rezervuarlardaki suyun sıkışması nedeni ile depremleri tetikliyor.

Genelde Dört Büyüklüğünde Ama Büyüklük Artabiliyor da

Hi Quaqe veri tabanında tespit edilen depremler genellikle dört civarında olan küçük denecek depremler. Ancak Veri tabanında önerilen en büyük tetiklenmiş deprem, Zipingpu Rezervuarı’nın ana şok merkez üssünden sadece birkaç kilometre uzakta tutulmasına yanıt olarak Çin’de meydana gelen 2008 büyüklüğündeki 7.9 Sicchuan depremiydi.

2008 yılında, Çin’in Sichuan eyaletindeki 7,9 depreminde tahmini 80.000 kişi öldü veya kayboldu. Bilim insanları,  depremin Zipingpu Rezervuarında bilinen bir fay hattı üzerinde toplanan 320 milyon ton suyun ağırlığıyla tetiklendiğini düşünüyorlar.

Durham Üniversitesi jeofizikçisi Miles Wilson, “Tüm antropojenik projeler, Dünya’nın kabuğunda hareket eden kuvvetleri etkiliyor” dedi. “Örneğin, kütle ekleyerek veya çıkararak, Dünya’nın bu değişikliklere tepki vermesine ve bazı durumlarda depremlerin yanıt olmasına şaşırmamalıyız.”

Doğal Depremleri Tetikleyince Ölümcül Olabiliyorlar

Wilson ekliyor “ancak bu durumlarda ortaya çıkan stresin çoğu doğal tektonik kökenlidir. Antropojenik aktivite, bu biriken stresi serbest bırakan son damladır” dedi. Wilson gelecekte insan faaliyetlerinin artacağını ve bundan dolayı da insan kaynaklı depremlerinde çoğalacağını belirtiyor.

Ve dikkat Bilim adamları nihayet büyük depremlerin nasıl başladığını biliyorlar: Birçok küçük depremle. Sismolojinin nasıl çalıştığına dair eşi benzeri görülmemiş bilgiler sağlayan yeni araştırmaya göre, hissettiğimiz depremlerin büyük çoğunluğu küçük olanların hemen ardından geliyor. (National Geographic)

Yayıncı Notu: Giriş Mahiyetindeki bu makalenin ardından HES, Madencilik, Jeotermal Sondajlar ve Devasa Şehirleşme ile Gökdelenlerin insan kaynaklı depremlerdeki payını ele alıp bunların ülkemizdeki doğal depremlerdeki tetikleyici rolüne dikkat çekeceğiz.

Zeen is a next generation WordPress theme. It’s powerful, beautifully designed and comes with everything you need to engage your visitors and increase conversions.

Foto Galeri

Daha Fazla İçerik
Giresun'da Sel Felaketi CHP Raporu
SU BOŞA AKIYOR ANLAYIŞI TİCARİ MANTIK
%d blogcu bunu beğendi: